ಕ್ಷಮೆ ನಿಮಗಲ್ಲ, ಕ್ಷಮಿಸುವ ಗುಣ ನನದಲ್ಲ !
“ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ, ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ದೈವಗುಣ” – ಇದು ನಾವು ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸಮಾಜ ನಮಗೆ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ರುಚಿಕರವಾದ ಆದರ್ಶದ ಮಾತು. ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಂತೂ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸದ್ಗುಣವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸಿನಂತೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಕ್ಷಮಾಗುಣವೇ ಮಿಗಿಲಾದದ್ದು’, ‘ಕ್ಷಮೆಯು ಹಿರಿಮೆಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು’ ಎಂಬ ನೀತಿಪಾಠಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ನಾವು ಬೆಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದ ಬದುಕಿನ ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ— ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಪ್ಪೂ ನಿಜಕ್ಕೂ ಕ್ಷಮೆಗೆ ಅರ್ಹವೇ? ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯೋಗ್ಯನೇ?
ನಮ್ಮ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಏನೇ ಹೇಳಿರಲಿ, ಅನುಭವದ ಒರೆಗಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರ ಬೇರೆಯದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನೂ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಲು ನಾವೇನು ದೇವರೇ? ಖಂಡಿತ ಅಲ್ಲ. ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಅಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದಂತೆ ಹೇಳಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ನಾವು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬೇಲಿ- “ಕ್ಷಮೆ ನಿಮಗಲ್ಲ, ಕ್ಷಮಿಸುವ ಗುಣ ನನದಲ್ಲ.”
ಕ್ಷಮೆಯೆಂಬ ಅಗ್ಗದ ಬ್ರಾಂಡ್ !
ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಕೂಲಸಿಂಧುತನವೇ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದೆ. ಇಂಥ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಬಹಳ ಅಗ್ಗದ ‘ಬ್ರಾಂಡ್’ ಆಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾರೋ ನಿಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಾಜು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತರೆಂದು ನಂಬಿದವರೇ ನಿಮ್ಮ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಆಮೇಲೆ ಬಂದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ‘ಸಾರಿ’ (Sorry) ಎಂಬ ಮೆಸೇಜ್ ಕಳುಹಿಸಿದೊಡನೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯವಾಗಿ ಮರಳಿ ಮೊದಲಿನಂತಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪದೇ ಪದೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು, ನಮ್ಮ ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಜೊತೆ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಆಟವಾಡುವವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಅದು ದೈವಗುಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಶುದ್ಧ ಮೂರ್ಖತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹವರ ಪಾಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕ್ಷಮೆ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ‘ಪರವಾನಗಿ’ ಅಥವಾ ಉಚಿತ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ.
ಅತಿಯಾದ ಕ್ಷಮೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾದಾಗ…
ನಾವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಉದಾರತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಎದುರಿಗಿರುವವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ನೋವು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ಬೆಲೆಯೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ನಮ್ಮ ಇದೇ ಕ್ಷಮಾಗುಣವನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪದೇ ಪದೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಅವನೇನು ಬೈದರೂ ಸುಮ್ಮನಿರುತ್ತಾನೆ” ಅಥವಾ “ಅವಳು ಎಷ್ಟೇ ನೋವಾದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಕ್ಷಮಿಸಿಬಿಡುತ್ತಾಳೆ” ಎಂಬ ಉದಾಸೀನತೆ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ “ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ಮುಖಾಮುಖಿ ಹೇಳುವುದು ಕಠಿಣವೆನಿಸಿದರೂ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಅದು ಎದುರಿಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನಾವು ಹಾಕುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆ (Personal Boundary). ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕ್ಷಮಿಸದಿರುವುದು ದ್ವೇಷವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ನಿರ್ಧಾರ
ಒಬ್ಬರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸದಾ ದ್ವೇಷದ ಕೆಂಡವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಧಗಧಗ ಉರಿಯುವುದು ಎಂದಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೇಡು ಬಗೆಯಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕುವುದು ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಸೇಡು ನಮ್ಮ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕ್ಷಮಿಸದಿರುವುದು ಎಂದರೆ— “ನೀನು ನನಗೆ ಮಾಡಿದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ನಿನ್ನ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪರಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದು. ಯಾರು ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರು ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷಮೆಯೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಖಂಡಿತ ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಯಾರೋ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ನಾವೇಕೆ ಸದಾ ಉದಾರತೆಯ ಮುಖವಾಡ ತೊಟ್ಟು ಕರಗಬೇಕು? “ಕ್ಷಮಿಸುವ ಗುಣ ನನದಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಧಾರ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವದ ಸಂಕೇತ.
“ನಾನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನಾವು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಾಗ ಈ ಸಮಾಜ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಹಂಕಾರಿ, ಕಠಿಣ ಹೃದಯಿ ಎಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅದು ಅಹಂಕಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವದ ರಕ್ಷಣೆ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನೋಯಿಸಿ, ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಡುಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾಗ ನೀಡುವುದು ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲ, ಅದು ‘ಆತ್ಮದ್ರೋಹ’ಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮಾನ!
ಗಾಯ ಮಾಯವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕಲೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಕಲೆ ನಮಗೆ ಬದುಕಿನ ದೊಡ್ಡ ಪಾಠವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು. ಕ್ಷಮಿಸದಿರುವುದು ನಮಗೆ ನಾವೇ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸುರಕ್ಷಾ ಕವಚ. ನಮ್ಮ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕದಡುವವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕ್ಷಮೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುವ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಲು ಅಹಂಕಾರ ಬಿಡಬೇಕು ನಿಜ, ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎದುರಿಗಿದ್ದವನಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಇರಬೇಕು. ಯಾರು ನಿಮ್ಮ ಮೌನವನ್ನು ಅಸಹಾಯಕತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ನಿಮ್ಮ ಕರುಣೆಯನ್ನು ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಎಂದು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ರಂಗಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಕ್ಷಮೆ ಕೇವಲ ಕರುಣೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ಗೌರವಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ನಿರ್ಧಾರ.
