ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಮಾನವ-ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳು (2011-2024 )

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿನೇ ದಿನೇ ಮಾನವ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ  ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ಒತ್ತುವರಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಾಶ ಹಾಗೂ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾಡಂಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂದು ಆತಂಕದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವಂತಾಗಿದೆ.15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾನವ-ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿರುವ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ವಿವರಗಳು.

ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ 2011 ರಿಂದ 2024 ರವರೆಗಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ:

1.ಶಾಶ್ವತ ಅಂಗವೈಪಲ್ಯ: 133 ಪ್ರಕರಣಗಳು. 2.ಭಾಗಶಃ ಅಂಗವೈಪಲ್ಯ: 11 ಪ್ರಕರಣಗಳು. 3.ಮಾನವ ಗಾಯಾಳುಗಳು: 2799 ಪ್ರಕರಣಗಳು

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2913 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೊಡಗು, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಹಾಸನ, ಮಂಡ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ. ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಷ್ಟೆ  ಅಲ್ಲದೆ ರೈತರು ಬೆಳೆದ ರೇಷ್ಮೆ, ಬಾಳೆ, ರಾಗಿ, ತೆಂಗು, ಮಾವು ಮತ್ತು ಭತ್ತದಂತಹ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಸಹ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.  ವನ್ಯಜೀವಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗದಿರಲಿ

ಜಂಟಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆ: ವನ್ಯಜೀವಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಕೇವಲ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಕೆಲಸವಲ್ಲ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಜಂಟಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ ಸಾಲದು; ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ ತಗ್ಗಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು. ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಲಹೆಗಳು ಕಾಗದದ ಮೇಲಿರುವ ಬದಲು, ನೂತನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ (Modern Technical Standard Operating Procedures) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು.

ರೈತರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ತಾತ್ಸಾರ: ದುರಂತವೆಂದರೆ, ರೈತರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತೀರಾ ತಾತ್ಸಾರ ಮನೋಭಾವನೆ ತಳೆದಿರುವುದು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ರೈತ ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯುವ ಯಂತ್ರವಲ್ಲ. ಆನೆ, ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಕೋತಿ ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ರೈತ ಅನುಭವಿಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಮೊತ್ತವು ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದೆ. ರೈತ ಬೆಳೆದ ರೇಷ್ಮೆ, ಬಾಳೆ, ತೆಂಗು, ಮಾವು ಮತ್ತು ಟೊಮ್ಯಾಟೊ ಬೆಳೆಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವೇ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇದೆ.

ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವೇನು?

• ಅರಣ್ಯ ಒತ್ತುವರಿ: ಅರಣ್ಯದ ಗಡಿಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ನಾಶವೇ ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅವಾಂತರಗಳಿಗೆ ಮೂಲ.
• ಜಲಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ: ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳು ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಲಗ್ಗೆ ಇಡುತ್ತಿವೆ.
• ಮಳೆಯ ಅಭಾವ: ಕಾಡು ನಾಶದಿಂದ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೇವು ಸಿಗದಂತಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿವಾದಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊಲ ಮತ್ತು ಕಾಡಿನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
• ಪರಿಹಾರದ ಹಕ್ಕೊತ್ತಾಯ: ಕೇವಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, “ಪರಿಹಾರ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗಬಾರದು” ಮತ್ತು “ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸೌರ ಬೇಲಿ (Solar Fencing) ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು” ಎಂಬ ಅಂಶ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಡ್ರೋನ್ ಮೂಲಕ ಕಾಡಾನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್ (SMS Alerts) ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಬಹುದು.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಾಶ: ರೆಸಾರ್ಟ್, ಬಂಗಲೆ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಜಲಾಶಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು.
• ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕೊರತೆ: ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ಆನೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಬಿದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಹಾರದ ಗಿಡಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ನೀರಿನ ಕುಂಡಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು.
• ತಡೆಗೋಡೆಗಳ ವೈಫಲ್ಯ: ಸಮರ್ಪಕವಾದ ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ತಡೆಗೋಡೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದಿರುವುದು.
• ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊರತೆ: ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಚಲನವಲನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ನೂತನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಕೊರತೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು

ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ‘ಸಾಮರಸ್ಯ’ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ತಗ್ಗಿಸಲು ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಕಾಗದದ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದಾಳಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಅರಣ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಅರಣ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಳವಡಿಸಬೇಕು. ರೈತರಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಧೋರಣೆ: ಬೆಳೆ ಹಾನಿಯಾದಾಗ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡದೆ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸಬೇಕು. 

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾವು ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಧೋರಣೆ ತೋರುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡದಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿವೆ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರೈತರು ಕೃಷಿಯಿಂದ ವಿಮುಖರಾಗುವ ದಿನಗಳು ದೂರವಿಲ್ಲ

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ  ವನ್ಯ ಜೀವಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರವಾಗಿದು, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್, ಬಂಗಲೆ, ಜಲಾಶಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಡಿನ ನಾಶದಿಂದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ನುಂಗುತ್ತಿದೆವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ ತೋಟ, ಬೆಳೆ ನಾಶವಾಗುವುದರ ಜೊತೆ ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎನಿಸಿದೆ.